Onvruchtbaarheid en kinderwens

De menstruatiecyclus

terug

De menstruatiecyclus wordt gereguleerd door hormonen en duurt gemiddeld 25 tot 28 dagen. Tijdens de cyclus wordt het lichaam klaargemaakt voor een eventuele zwangerschap.
Dit gebeurt in 4 fases: de folliculaire fase, ovulatie, luteale fase en menstruatie (zie Figuur 1).

Verschillende fasen van de menstruatiecyclus
Figuur 1. Verschillende fasen van de menstruatiecyclus.

1. Menstruatiecyclus: folliculaire fase

De hypofyse, een hormoonklier in de hersenen, scheidt het follikelstimulerend hormoon (FSH) af. FSH zorgt voor de groei van follikels (eiblaasjes) in de eierstok. Deze follikels produceren oestrogeen, een hormoon dat de groei van het baarmoederslijmvlies stimuleert. Hierdoor ontstaat een geschikte omgeving voor de innesteling van een eventuele bevruchte eicel.

De hypofyse produceert vervolgens het luteïniserend hormoon (LH). Door dit hormoon springt de grootste follikel en komt er een eicel vrij.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
hypofyse -> FSH -> follikels -> oestrogeen -> baarmoederslijmvlies
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

2. Menstruatiecyclus: ovulatie

De ovulatie (eisprong) vindt ongeveer 14 dagen voor het einde van de menstruatiecyclus plaats. Nadat de eicel is vrijgekomen, wordt deze via de eileiders naar de baarmoeder getransporteerd. De eicel is nu enkele uren bevruchtbaar.

Normaal is er 1 eisprong in 1 van de eierstokken, maar soms kan in beide eierstokken een eisprong plaatsvinden. Beide eicellen kunnen dan worden bevrucht, waardoor een twee-eiige tweeling kan ontstaan.

3. Menstruatiecyclus: luteale fase

Na de eisprong blijft een follikel zonder eicel achter, dit wordt het gele lichaam genoemd. Onder invloed van het luteïniserend hormoon (LH) maakt het gele lichaam progesteron aan. Dit stadium noemen we de luteale fase.
De progesteronproductie duurt enkele dagen. Samen met het hormoon oestrogeen zorgt progesteron ervoor dat het baarmoederslijmvlies verder klaargemaakt wordt voor de innesteling van een eventueel embryo.

Na bevruchting nestelt het embryo zich in het baarmoederslijmvlies. Het embryo produceert het hormoon humaan choriongonadotrofine (hCG) waardoor het gele lichaam langer blijft bestaan en dus progesteron blijft aanmaken. Na ongeveer 7 á 8 weken neemt de placenta de progesteronproductie over.

Heeft er geen bevruchting plaatsgevonden, dan stopt het gele lichaam met de hormoonproductie en sterft het af. Het baarmoederslijmvlies kan niet meer in stand worden gehouden en wordt afgestoten. Hierdoor treedt een bloeding op: de menstruatie.

4. Menstruatiecyclus: menstruatie

De menstruatie duurt doorgaans 2 tot 10 dagen. Tijdens deze periode verliest de vrouw ongeveer 50 ml bloed. De bloeding kan klachten veroorzaken, zoals buik en rugpijn. Deze ongesteldheidsklachten worden veroorzaakt door het samentrekken van de baarmoeder.

Cyclusstoornissen in de menstruatie:

De menstruatiecyclus kan gepaard gaan met verschillende stoornissen zoals een afwijking in de duur van het bloedverlies, afwijking in de hoeveelheid bloedverlies of andere typen afwijkingen.

Menstruatie: de duur van het bloedverlies wijkt af

Amenorroe

Blijft de menstruatie minimaal 6 maanden uit? Dan is er sprake van amenorroe. Dit kan optreden als je eerder wel een normale menstruatie hebt gehad, maar ook als er nooit een normale menstruatie is geweest. Mogelijke oorzaken kunnen liggen in de hersenen (de hormoonafgifte), de eierstokken of de baarmoeder. Ook kan amenorroe veroorzaakt worden door ondervoeding (bijvoorbeeld door anorexia nervosa).

Oligomenorroe

Wanneer de menstruatiecyclus langer duurt dan 35 dagen maar korter dan 6 maanden, is er sprake van oligomenorroe. Dit betekent dat het minimaal 35 dagen en maximaal 6 maanden duurt tot je volgende menstruatie.

Polymenorroe

We spreken van polymenorroe wanneer de menstruatiecyclus korter is dan 25 dagen. Er treden daardoor vaak bloedingen op.

Menstruatie: de hoeveelheid bloedverlies wijkt af

Menorrhagie

Bij menorrhagie is sprake van een normale menstruatiecyclus, maar overvloedig bloedverlies. Dit kan verschillende oorzaken hebben, zoals vleesbomen in de baarmoederwand, een overrekte baarmoeder, ontstekingen of een hoge bloeddruk. Een andere mogelijke oorzaak is een stollingsstoornis.

Hypomenorroe

Is er te weinig bloedverlies of een te korte menstruatie? Dan spreken we van hypomenorroe.

Metrorrhagie

Metrorrhagie staat voor onregelmatig bloedverlies, een wisselende cyclusduur of een wisselend aantal dagen bloedverlies. Kortom, de structuur van de menstruatiecyclus is verstoord. De oorzaak kunnen poliepen, vleesbomen of wondjes ter hoogte van de baarmoederhals zijn. Vanaf 40-jarige leeftijd kan er ook sprake zijn van een kwaadaardig proces.

Menstruatie: andere afwijkingen

Intermenstrueel bloedverlies

Bij intermenstrueel bloedverlies is sprake van bloedverlies tussen menstruaties door. De menstruatiecyclus is verder wel regelmatig.

Contactbloedingen of postcoïtaal bloedverlies

We spreken van contactbloedingen of postcoïtaal bloedverlies wanneer er bloedverlies plaatsvindt direct na de geslachtsgemeenschap.

Postmenopauzaal bloedverlies

Bij postmenopauzaal bloedverlies is er sprake van bloedverlies na de menopauze.

Bekijk hier handige websites en adressen over menstruatie